Татарстанда талпаннар сезоны башланды: бөҗәк кадалуның беренче очраклары теркәлгән

Татарстанда талпаннар сезоны башланды: бөҗәк кадалуның беренче очраклары теркәлгән

<div class="detail-picture"> <img src="https://kzn.ru/upload/iblock/0b7/0b73e1c6dafc25c5b3c4a72f3c777f80.jpg"> <p class="detail-picture__caption"> Денис Гордийко фотосы </p> </div> Татарстанда талпан кадалуның беренче очраклары теркәлгән. Гомумән алганда, план буенча талпан энцефалитыннан 6 мең 427 кешегә прививка ясау бурычы куелган – бүгенгә план 10 процентка үтәлгән. Бу хакта «Татар-информ» мәгълүмат агентлыгында инфекцияләрне профилактикалау чараларына багышланган матбугат конференциясендә хәбәр иттеләр. <p> </p> <p> </p> <p> Бу елгы сезонда беренче талпан кадалу очрагы 25 мартта Биектау районында теркәлгән. Моннан тыш, Әлмәт, Азнакай, Яшел Үзән һәм Норлат районнарында яшәүчеләрдән медицина ярдәме сорап мөрәҗәгатьләр килгән. Зыян күрүчеләр арасында казанлы да бар, әмма белгечләр ачыклаганча, бөҗәк кадалу очрагы Татарстан башкаласы белән бәйле түгел, мондый хәл Сочига сәфәр вакытында килеп чыккан. </p> <p> </p> <p> Кулланучылар хокукларын яклау һәм кеше иминлеге өлкәсендә күзәтчелек буенча федераль хезмәтнең ТР буенча идарәсе җитәкчесе урынбасары Любовь Авдонина сүзләренә караганда, инцидентларның күбесе бакча-дача участокларына чыгу, хуҗалык территорияләрендә булу яки йорт хайваннарын йөртү белән бәйле. </p> <p> </p> <p> Төбәктә талпаннарның активлык сезоны, гадәттәгечә, апрельдән октябрьгә кадәр дәвам итә. Паразитларның саны яз ахырында тагы да арта, бөҗәк агрессивлыгының иң югары ноктасы май һәм июнь башына туры килә. Әлегә һава шартларының тотрыклы булмавы аркасында, алар күпләп үрчи алмый, нигездә алар кардан ачылган урыннарда очрый. </p> <p> </p> <p> Татарстан Сәламәтлек саклау министрлыгының штаттан тыш баш эпидемиологы Дмитрий Лопушов талпаннарның куркыныч чирләрне, шул исәптән талпан энцефалитын һәм боррелиозны таратучы булуын искәртте. </p> <p> </p> <p> Паразит табылган очракта, табиблар мөмкин кадәр тизрәк якындагы медицина учреждениесенә мөрәҗәгать итәргә киңәш итә. Якын-тирәдә мондый оешмалар булмаган очракта, талпанны эскәк яки нык җеп ярдәмендә, берничә тапкыр әйләндереп, мөстәкыйль рәвештә чыгарырга кирәк. Талпан кадалган урынны антисептик белән эшкәртергә, үзен савытка салып сакларга һәм 72 сәгать эчендә инфекцияләр булу-булмавын тикшерү өчен лабораториягә тапшырырга кирәк. </p> <p> </p> <p> Табигатьтә озак вакыт ял итәргә планлаштыручылар өчен экспертлар алдан ук талпан чыгару җайланмалары сатып алырга киңәш итә. </p> <p> </p> <p> Белгечләр ассызыклаганча, суыру процессы еш кына паразит төкерегендәге авыртуны баса торган матдәләр аркасында сизелмичә уза. Шуңа күрә табигатьтә йөреп кергәннән соң киемнәрне һәм тәнне карарга кирәк: еш кына талпанны тирегә кадалганчы ук күрергә һәм вакытында алырга була. </p> <p> </p> <p> Талпан энцефалитына каршы прививка төп саклану чарасы булып тора. Агымдагы елда Татарстанда 6 мең 427 кешегә прививка ясау каралган, хәзерге вакытта әлеге план 10% ка үтәлгән. Вакцина курсы өч этаптан тора: беренче прививка, икенчесе бераз интервал узгач һәм өченчесе икенчесеннән соң берничә ай узгач. Тулы курс иммунитет формалаштыра, ул 3–5 ел дәвамында саклана. </p> <p> </p> <p> Дмитрий Лопушов билгеләп үткәнчә, иммунитет вакцинаның ике дозасын керткәннән соң ук формалаша башлый, әмма тулысынча саклану өчен өч-дүрт атна вакыт кирәк. Шуңа күрә вакцинаны алдан, потенциаль куркыныч районнарга барганчы төгәлләргә киңәш ителә. Беренче чиратта прививка озак вакыт табигатьтә эшли торган кешеләр: урманчылар, авыл хуҗалыгы хезмәткәрләре, төзүчеләр, коткаручылар, аучылар, шулай ук кыр практикасы узучы студентлар өчен әһәмиятле. Туристлар, дачада яшәүчеләр һәм балыкчылар шулай ук куркыныч төркеменә керә. </p> <p> </p> <p> Шул ук вакытта белгечләр хәтта вакцина дә өстәмә саклау чаралары кирәклеген кире какмый дип ассызыклый. Кайбер төбәкләрдә берничә төр инфекция йоктырырга сәләтле талпаннар яши, шуңа күрә куркыныч саклана. </p> <p> </p> <p> Репеллентлар куллану төп профилактика чараларының берсе булып кала. Белгечләр аларны, инструкцияләрне төгәл үтәп, урманнарда, паркларда һәм башка табигый территорияләрдә йөргәндә кулланырга киңәш итә. Кайберләре тирегә сылау өчен кулланылса, кайберләре киемне эшкәртү өчен каралган. Моннан тыш, саклагыч препаратларны сайлаганда сертификатка һәм төргәктә талпаннарның нинди төренә каршы көрәштә булышуына игътибар итәргә киңәш итәләр. </p> <p> </p> <p> Матбугат конференциясендә шулай ук башка чирләр белән бәйле вәзгыятькә дә тукталдылар. Кулланучылар хокукларын яклау һәм кеше иминлеге өлкәсендә күзәтчелек буенча федераль хезмәтнең ТР буенча идарәсе мәгълүматлары буенча, 2026 елның беренче өч аенда республикада тычкан бизгәге буларак билгеле бөер синдромлы  геморрагик бизгәкнең 57 очрагы теркәлгән. Любовь Авдонина билгеләп үткәнчә, әлеге күрсәткеч узган елның шул ук чоры мәгълүматлары белән чагыштырырлык, бу авырулар санының кискен артмавын күрсәтә. </p> <p> </p> <p> Шул ук вакытта эпидемиологлар авырту китереп чыгарырга мөмкин булган очракларга игътибар итә. Узган кышның карга бай булуы тычкансыман кимерүчеләргә – инфекцияне төп таратучыларга кышлау өчен уңай шартлар тудырган. Шуңа бәйле рәвештә белгечләр бакча-дача участокларына яңа гына аяк басканда саклык чараларын үтәргә: шәхси саклык чараларын кулланырга, биналарны юеш чүпрәк белән юып чыгарга һәм кирәк булганда дератизация ясарга киңәш итә. </p>

2026-03-31T16:41:07+0300